Als anderen je potentie ook zien, vlieg je verder.
Als anderen om je heen ook geloven dat iets kan, is het misschien wel zo. Wat je ook wil realiseren; aanstekelijke personen die mogelijkheden zien kunnen je vleugels geven. Onderwijsprofessionals zijn daarom cruciaal.
Verbazingwekkend genoeg krijgen mensen die wat willen al snel teksten over zich heen gestort als “Nou, dat is wel heel ambitieus”. Uhm, sinds wanneer is dat erg? Liever wel dan geen ambitie toch? Anders veranderde er nooit wat en gooiden we nog steeds kleitabletten naar elkaar over in plaats van te mailen, reden we rond op paarden in plaats van in auto’s en zaten we in het donker in plaats van onder lampen.
“Als er iemand is die in jou als leerling gelooft kan dat veel verschil maken voor hoe je hele leven verloopt. Het is voor leerlingen heel belangrijk dat er iemand is die in hen gelooft, die perspectief geeft en achter hen staat.”
Sanne Kuyt - Onderwijskundige en schooldirecteur
Supporters kunnen veel verschil maken.
Tobias Lütke, de oprichter van Shopify verruilde op zijn zestiende school voor een leerlingstelsel dat hem moest helpen om computerprogrammeur te worden. Daar leerde programmeur Jürgen hem het vak en stimuleerde hem om steeds de grenzen van wat hij kon te verleggen. Tobias werd steeds beter en de rest is geschiedenis.
Te snel opgeven omdat anderen dat adviseren kan desastreus zijn. In zijn boek ‘Misschien moet je iets lager mikken’ beschrijft Milio van de Kamp hoe veel verschil verwachtingen kunnen maken. Hoewel zijn docent hem adviseert om “iets lager te mikken”, slaagt hij erin om vanuit het vmbo toch de universiteit te bereiken. Wat nou ‘lager mikken’?
Sanne Kuyt zegt hierover: “Iemand in het onderwijs kan een leerling motiveren om toch door te gaan. Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar het gaat niet voor iedereen vanzelf. Een van de mooiste complimenten die ik van een oud-leerling kreeg is dat ik die perspectief had gegeven. Met onder andere als gevolg dat iemand nu een top-baan heeft. Dat is het verschil dat je wil maken als als onderwijzer, daar doe je het voor”.
“Hierin heeft het onderwijs een belangrijke rol. Leerlingen perspectief geven ook al krijgen ze dat om verschillende redenen vanuit huis niet altijd mee. Een perspectief kan leerlingen motiveren om altijd toch door te gaan. Ook als het even tegen zit en als anderen dingen zeggen die niet echt motiveren”.
Vooral mensen die een beetje pionieren eigenlijk eng vinden, roepen soms al snel dat iets ‘toch onmogelijk’ is.
Wie iets wil bereiken; ervaart al snel dat er twee soorten mensen zijn. Mensen die alles lijken te bekijken vanuit een inflexibele ‘harnasmentaliteit’ (‘het is zo’) versus de flexibele ‘catsuit’ denkers (‘het kan nog alle kanten op’), net als Carol Dweck’s ‘fixed’ en ‘growth’ mindset denkers (als professor in de psychologie op Stanford is ze bekend om haar boek ‘the psychology of success’).
Je hebt de Ernie’s en de Bert’s van deze wereld; de denkers in mogelijkheden versus de eeuwige criticasters. Daar waar Ernie & Bert in Sesamstraat goed samengaan, helpt het de Ernie’s van deze wereld niet als neuzelaars nog even benadrukken wat nog niet perfect is. Realisme is handig, maar pessimisme niet.
Sanne Kuyt: “Natuurlijk, je moet geen onmogelijke dingen eisen, die kan niemand waarmaken. Een fundament moet er zijn. Als iemand geen boeken kan lenen, kan iemand ze ook niet lezen. Maar de lat bijna ondergronds leggen is het andere uiterste”.
Soms kan doorgaan eenzaam voelen als de geharnaste ‘droeftoeters’ met velen zijn, maar laat dat je niet tegenhouden. Zekerheidszoekers overschreeuwen met hun doemvoorspellingen en theorieën wat er allemaal fout kan gaan soms de ‘mogelijkhedendenkers’. Er worden allerlei redenen genoemd waarom iets niet zou kunnen. Garanties dat iets mogelijk is, zijn er soms nog niet. Maar moet iemand zich daardoor laten tegenhouden? Wat je ook wil bereiken: het is jouw keuze waardoor je je laat leiden.
“Stay away from those people who try to disparage your ambitions. Small minds will always do that, but great minds will give you a feeling that you can become great too.”
Stimulerende mensen kunnen je vleugels geven.
Of je nu een nieuw bedrijf wil opzetten, een organisatie veranderen, iets wil leren of worden, stemmers wil winnen, fondsen wil werven enzovoorts. Mensen om je heen kunnen je vleugels geven. Omgekeerd kunnen mensen barrières verterken, alsof ze nog een extra bak teer neerzetten waar jij vervolgens doorheen moet waden.
Er zijn twee soorten mensen: zuigtabletten en bruistabletten omschreef Berry Koeleman eens. Die woorden zeggen veel. Als je iets wil realiseren heb je ‘bruistabletten’ om je heen nodig. Mensen die energie geven en geen energie verkwistende ‘zuigtabletten’. Heb jij een ambitieus doel? Bijvoorbeeld als leerling of student, als veranderaar, als startup oprichter enzovoorts? Omring je dan met genoeg mensen met ‘bruistablet’ mentaliteit.
De kans is groot dat je ook mensen met een ‘zuigtablet’ mentaliteit tegenkomt; mensen met de overtuiging dat je doel ‘onmogelijk’ zou zijn. Maar zolang ze daar geen feitelijk bewijs voor hebben, heeft niemand er wat aan. Wandelende ‘zuigtabletten’ negeren is een keuze. Ze leiden je alleen maar af van je doel. Management expert Jan van Setten sprak over NIET-mensen: Nare. Irritante. Energie. Trekkers. Treffender kan niemand ze omschrijven.
Meer lezen over hoe onderwijs verschil maakt in het sturen van perspectieven?
Armgar, K. Maar dat begrijp jij toch niet (2025), de Correspondent
Jongers, T. S. Beledigende broccoli (2022), Van Gennep
Kamp, M van de. Misschien moet je iets lager mikken (2024) Atlas Contac
Westover, T. Educated (2018), Random House